Psychodiagnostiek is het systematisch verzamelen, ordenen en interpreteren van gegevens om menselijk gedrag te kunnen verklaren en voorspellen. Enerzijds wordt hierbij gebruik gemaakt van subjectieve waarnemingen en beoordelingen van het gedrag door de diagnosticus. Anderzijds gebruikt de diagnosticus geobjectiveerde resultaten van meetinstrumenten. In de praktijk worden de twee diagnostiekmanieren vaak naast elkaar toegepast.

Verklarende psychodiagnostiek is gericht op het verkrijgen van een samenhangend beeld van factoren die ten grondslag liggen aan de aanwezige klachten. Hierbij wordt gelet op het psychisch, sociaal, familiaal, lichamelijk en maatschappelijk functioneren. De vraag waar een antwoord op wordt gezocht is waarom de aanwezige klachten bestaan en vooral waarom deze blijven voortbestaan. Dit is doorgaans de eerste stap in een diagnostisch proces.