Bob
viert binnenkort zijn 50e verjaardag. Hij woont nog bij zijn moeder, boven hun zaak in huishoudelijke apparatuur. Hij verzorgt haar sinds het overlijden van zijn vader. Bob heeft toen de zaak van zijn vader overgenomen. Hij raakte al snel overspannen door zijn onderdanige opstelling naar klanten. Inkopen kan hij niet, daarvoor is hij te besluiteloos. Hij is enig kind en beschermd opgevoed. Vrienden heeft hij niet. Wel heeft hij vertrouwen in de dominee die elke week bij hen langskomt. Als zijn moeder ernstig ziek wordt, raakt hij in paniek en depressief. De dominee regelt voor hem een opname op de PAAZ.

Diagnostische criteria voor de afhankelijke persoonlijkheidsstoornis (DSM-IV)
De cliënt:

• is niet in staat alledaagse beslissingen te nemen zonder uitgebreid advies en ruime geruststelling van anderen;
• heeft anderen nodig die de verantwoordelijkheid voor zijn leven, althans voor een belangrijk deel daarvan, van hem overnemen;
• vindt het moeilijk om aan te geven dat hij het met anderen oneens is, omdat hij vreest door hen verlaten te worden; of hun steun en waardering te moeten missen;
• heeft moeite zelf iets aan te pakken, wat meer aan een gebrek aan zelfvertrouwen te wijten is dan aan een tekort aan gemotiveerdheid of energie;
• gaat er erg lang mee door om verzorging en steun van anderen te krijgen en is bereid ter wille van dit doel onplezierige taken op zich te nemen;
• voelt zich ongemakkelijk of hulpeloos wanneer hij alleen is, vooral vanwege de vrees dat hij niet in staat zal zijn zich in zijn eentje te redden;
• zal wanneer een intieme relatie ongelukkigerwijs tot een einde komt, zich haasten een nieuwe partner als bron van zorg en ondersteuning te vinden;
• is gepreoccupeerd met de objectief niet voor de hand liggende gedachte dat hij aan zijn lot overgelaten zal worden. 

         
Toelichting
Afhankelijke mensen zien zichzelf vaak als hulpeloos en minderwaardig. Zij ervaren de steun, bescherming en waardering van meestal één belangrijke ander als de oplossing voor dit probleem. Zij cijferen zichzelf gemakkelijk weg en hebben er alles voor over om deze persoon aan zich te binden. In reactie op stress zoeken zij houvast buiten zichzelf. Zij vermijden competitie en zullen niet snel vijandig op anderen reageren. Zij schikken zich en worden eerder boos op zichzelf dan op een ander. Zo lopen zij het risico eerder dan anderen gepest of gebruikt te worden. Ambitie en succes kunnen een bedreiging voor hen vormen: zo kunnen zij hun steun verliezen.

Het denken van mensen met APS wordt gekenmerkt door naïviteit en een weinig kritische kijk op zichzelf en hun omgeving. Spanningen en (dreigende) conflicten zien zij het liefst over het hoofd. Zij identificeren zich vaak met anderen die in hun ogen beter zijn opgewassen tegen het leven. De  negatieve inschatting van hun eigen mogelijkheden - en niet zozeer een gebrek aan motivatie - leidt tot functioneren onder hun kunnen.

         
Risicofactoren

Biologisch:
- aanleg voor snel angstig of somber worden (temperament).
- overwegend passieve reactiewijzen, bijvoorbeeld samenhangend met fysieke kenmerken (neurologische kenmerken, lichaamsbouw, snel vermoeid raken) of temperament (zacht, vriendelijk en toegevend karakter).

Psychologisch:
- overbeschermende of aanklampende opstelling van de ouders.
- bekrachtiging van afhankelijk gedrag, negatieve reacties op ondernemend gedrag.
- ingrijpende ziekten of lichamelijke handicaps in de vroege jeugd.
- aanwezigheid van een  broer of zus die veel assertiever of competenter is, of juist een probleemzoeker. Hierdoor komt iemand eerder in de rol van het 'zwakkere' of juist 'het goede kind'.