Persoonlijkheidsstoornissen Aanverwante problemen Vraagbaak Leestafel Links MM | StIP
Home > Leestafel > EM interviewt

EM interviewt
In de serie 'Collega's in context' kunt u de komende maanden interviews lezen die onze redacteur Eli Meijer had met vooraanstaande psychologen of psychiaters op het gebied van persoonlijkheidsstoornissen en/of psychotherapie. Ze geven een beeld hoe deze vakgenoten aankijken tegen actuele ontwikkelingen in de GGZ (opleidingen, marktwerking, DBC's, classificatie).

Eli Meijer interviewt collega's over actuele onderwerpen

‘Ik vind het absurd om een boek Consciousness Explained te noemen, die pretentie!'

Kousbroek begon ooit een artikel in het NRC Handelsblad met een uiteenzetting over het effect van gletsjers op mensen die erin zijn gevallen. Een gletsjer, beschreef hij, is een traag stromende rivier, waarin mensen worden samengedrukt of platgewalst. Wanneer ze na jaren worden gevonden, is de één inmiddels een dwerg, terwijl een ander is platgewalst tot een enorme reus. En dan blijkt plotseling dat dit een intro betreft van een verhaal over de ontwikkeling van reputaties in de kunstgeschiedenis. Dat vind ik prachtig. De kunst is natuurlijk om niet diezelfde metafoor van de gletsjer te jatten, maar eenzelfde soort invalshoek te kiezen om je verhaal mee te openen. Van Kousbroek leerde ik dat je het lef moet hebben om heel persoonlijk te schrijven en wetenschappelijke bevindingen te vergelijken met wat je uit ervaring en introspectie weet. Zijn boek gaat op een persoonlijke manier over de relatie tussen fotografie en het geheugen. Voor mij is Een kuil om snikkend in te vallen een heel vormend boek geweest. Je kunt je voorstellen dat ik eens ongelooflijk zenuwachtig werd - ja, echt ontzet - toen ik Kousbroek bij een van mijn lezingen in het publiek zag zitten. Ik was volkomen ontspannen naar de plek van de lezing toegegaan, zoals ik eigenlijk nooit zenuwachtig ben voor dit soort lezingen. Maar eenmaal op het spreekgestoelte sloeg de schrik me om het hart.’
 
Dit citaat vermeldt Douwe Draaiersma in de Academische Boekengids ( 2003) en dat ontleent hij dan weer aan een journalist van de NRC.
Zo vergaat het mij nu ook, terwijl ik voor MM aankondig, dat ik een reeks collega’s ga interviewen. De eerste zal in maart 2008 voltooid zijn.  Al toegezegd hebben:

  • Prof. Dr. Onno van der Hart, een superdeskundige op het terrein van psychotrauma en Dissociatieve Identiteitsstoornis.
  • Dr. Marleen Rijkeboer, werkzaam aan de Universiteit Utrecht en gepromoveerd op de praktijk en theorie van Jeffrey YOUNG, ons allen bekend van de schemagerichte psychotherapie.
  • Drs. Frans Schalkwijk , hoofdredacteur van het Tijdschrift voor Psychoanalyse en rapporteur voor rapportages Pro Justitia.

 
De interviews zullen in het kader staan van de thema´s, die te vinden zijn op onze site, maar vooral ook in de actualiteit. Bv. hoe marktgericht moet de hulpverlening aan onze moeilijke mensen worden.
 
Mijn eigen belangrijkste activiteiten zijn het geven van opfrissingsonderwijs in Rino/verband en bijdragen als docent in de gezondheidszorgpsychologie/opleiding. Verder ben ik als psychotherapeut verbonden aan een grote GGZ/instelling.
 
Eli Meijer, medewerker aan MM

Image 

 
Verliefd op de wetenschap en dol op het ambacht…
is de collega, die ik eind van de zomer interviewde: Prof. Dr. M.A. (Marcel) van den Hout. Ik tref hem op de Polikliniek Noord van Altrecht op mijn eigen kamer. Hij is daar wekelijks te vinden om een groep onderzoekers en behandelaars van het Academisch Angstcentrum Altrecht te coachen en de fijne kneepjes van het vak bij te brengen.
Lees meer...
 
Vanuit onvrede: een prachtig instrument
Een interview met Prof. Abraham, door Eli Meijer
Utrecht CS - Amsterdam, op een van de weinig zonnige dagen van augustus 2008.

Het ontwikkelingsprofiel van ...?
Als ik uitstap in Amsterdam en een tramconducteur de weg vraag, mengt zich ongevraagd een shabby geklede man in het gesprek: hij wil mij wel zeggen waar ik uit moet stappen. Na een tijdje zegt hij: we zijn er bijna, ik wijs het je buiten wel. Dat doet hij. Hij loopt zelfs helemaal mee naar de plaats van bestemming. Want zegt hij, ik heb tijd zat en wel zin in een praatje. Of hij alles mag vragen?

Lees meer...
 
Eli Meijer ontmoet Frans Schalkwijk
In de serie 'Collega's in context' kunt u de komende maanden interviews lezen die onze redacteur Eli Meijer had met vooraanstaande psychologen of psychiaters op het gebied van persoonlijkheidsstoornissen en/of psychotherapie. Ze geven een beeld hoe deze vakgenoten aankijken tegen actuele ontwikkelingen in de GGZ (opleidingen, marktwerking, DBC's, classificatie). Het eerste interview is met Frans Schalkwijk die van 2002-2008 hoofdredacteur was van het Tijdschrift voor Psychoanalyse.

Image
Lees meer...
 
Informatie voor cliënten over het ontwikkelingsprofiel (OP)

Hoe wordt een OP gemaakt?
Het ontwikkelingsprofiel wordt gemaakt met behulp van een interview; over het algemeen zijn hiervoor 3 gesprekken van een uur nodig. Middels dit interview worden belangrijke aspecten van uw leven van de afgelopen 10 jaar in kaart gebracht. Aan de hand van de vragen die diverse thema's behandelen wordt u verzocht te vertellen hoe u zich in bepaalde situaties doorgaans gedraagt, hoe u reageert, wat u voelt en wat u denkt.

Welke informatie geeft het ontwikkelingsprofiel over u?

In de gebeurtenissen uit uw leven zoals u die heeft verteld worden patronen herkend. Deze patronen worden omgezet in een schema, het profiel, dat de ontwikkelingslijnen laat zien met betrekking tot negen onderwerpen, zoals uw zelfbeeld, uw contact met anderen, uw behoeften, uw reactie bij problemen, etcetera.

Het ontwikkelingsprofiel is gebaseerd op de ontwikkelings- en levensfasepsychologie. 
Iedereen maakt in zijn leven een ontwikkeling door van baby tot volwassene, niet alleen in lichamelijk, maar ook in psychologisch opzicht. Bepaalde kinderlijke trekken of patronen blijven in ieder van ons aanwezig, ook tijdens het volwassen leven. Wanneer deze echter in overmaat of intens aanwezig blijven kunnen deze gedragspatronen uit de kindertijd belastend zijn, omdat zij niet meer passen bij ons functioneren op volwassen leeftijd.

Het ontwikkelingsprofiel brengt zowel uw volwassen patroon van functioneren als uw ‘kindpatronen' in kaart, alsmede de verhouding daartussen. Zo worden uw sterke kanten, maar ook uw kwetsbaarheden zichtbaar. Aan de hand hiervan kan een behandelplan worden opgesteld. U kunt samen met uw behandelaar de thema's waaraan u wilt werken, rekening houdend met uw kwetsbaarheden en capaciteiten, formuleren. Ook biedt het onderzoek uw behandelaar, het behandelteam, een raamwerk om de verschillende behandelonderdelen op elkaar af te stemmen en na enige tijd te evalueren.

Het ontwikkelingsprofiel biedt geen informatie over hoe en waarom uw ontwikkeling zo tot stand is gekomen, noch over uw klachten in psychiatrische zin. Uw behandelaar of het intaketeam krijgt een schriftelijke verslag van de uitslag van uw ontwikkelingsprofiel. Uiteraard kunt u desgewenst een gesprek over deze uitslag krijgen.

 
Informatie voor behandelaren over het ontwikkelingsprofiel (OP)
Wat is het ontwikkelingsprofiel?
Het OP is vooral: "de test van het leven": "Uit hoe je dagelijkse leven op allerlei terreinen gedurende de afgelopen tien jaar verlopen is wordt veel duidelijk over wie je bent." Cliënten herkennen zich in het algemeen goed in de resultaten van dit onderzoek omdat het uit hun eigen levensverhaal is afgeleid.
Het ontwikkelingsprofiel is opgebouwd uit kenmerkende psychologische theorieën: Freud met onbewuste drijfveren; Piaget met cognitieve processen; de levensfasen  van Erik Erikson; de ego-psychologie van Kohut.

Onderzoeken over het ontwikkelingsprofiel

Vooral uit onvrede met de geringe empirische onderbouwing van de psychoanalyse als wetenschap, heeft Abraham gezocht naar klinische relevantie en de eis van toetsbaarheid. Hieronder een uitwerking:

1. De Ontwerpfase (1992-1996). 
Hierbij werd uitgaande van de literatuur het profiel-schema geconstrueerd. Deze werd vervolgens in de praktijk op volledigheid (dekking) getoetst door bij zes groepen van 10-15 patiënten na te gaan of de persoonlijkheidskenmerken die bij een intake overleg een rol speelden bij het opstellen van een behandelplan in het profielschema voorkwamen (Abraham 1993, 1997).
2. De Psychometrische fase (1994-2000). 
In deze fase stond de toetsing van de instrumentele kwaliteiten centraal. Het Ontwikkelingsprofiel bleek hierbij te voldoen aan criteria als interbeoordelaars- en interne betrouwbaarheid, construct- en externe validiteit (Van e.a. 1995, Callewaert e.a. 1995, Van e.a. 2000) 
Onderzoek naar de test - hertest betrouwbaarheid en naar het predictieve vermogen van het Ontwikkelingsprofiel loopt nog.
3. Effect evaluatie (2000 - ) 
Onderzocht wordt of het Ontwikkelingsprofiel bruikbaar is als instrument voor voor- en nametingen.
4. De klinische fase (2000 - ) 
Dit onderzoek toetst de volgende hypothesen met betrekking tot de toepassingsmogelijkheden van het Ontwikkelingsprofiel (OP). 
· Het OP inventariseert klinisch relevant gedrag in voldoende mate. 
· Het OP biedt in voldoende mate handelingsoriëntatie voor het opstellen van een behandelplan. 
· Afneming en bespreking van het OP beïnvloedt het beloop van de behandeling in positieve zin. Het OP voorspelt in voldoende mate het beloop van gedrag in het algemeen en het effect van een behandeling in het bijzonder.
Hoewel het onderzoek prima verloopt en er alsmaar nieuwe publicaties verschijnen, zijn ook verbeteringen wenselijk. Nadelen zijn de ingewikkelde bewerking en de relatief lange afnameduur,  maar deze worden nader onderzocht. Hij staat hier echter allang niet meer alleen in. Theo Ingenhoven, redacteur van deze MM site, doet bijvoorbeeld al jaren onderzoek naar het OP en zal hier binnenkort op promoveren.
De dissertatie "Exploring predictive factors in depressivo treatment, 2008" van Rien Van toont de bruikbaarheid onomwonden. Verder is Marike Polak bezig met een promotie op dit gebied: zij is methodologe en promoveert op een nieuwe statistische analyse methode waarbij het bestand van ontwikkelingsprofielgegevens als data base fungeert.
 

Publicaties van Abraham over het ontwikkelingsprofiel

Abraham, R.E., C. van Audenhove, L. van Dijk, T. Haans, W. Heuves, C.W. Korrelboom, G.H. Kuipers, R. Reul-Verlaan & R.J. Takens (2003): Een integrerende indicatiestelling voor psychotherapie. In: W. Trijsburg, S. Colijn & H. Snijders (red.): Leerboek integratieve psychotherapie. Utrecht, De Tijdstroom. Hoofdstuk 6.
R.E. Abraham (1990): Psycho-analytische persoonlijkheidsdiagnostiek. In: Diagnose in de psychiatrie, pp 23-40, Boerhaave Commissie, Leiden.
R.E. Abraham, (1993) The Developmental Profile: the psychodynamic diagnosis of personality. Journal of Personality Disorders: 7, pp105-115.
R.E. Abraham (1995): Indicatiestelling voor (dag)klinische psychotherapie, ontwikkelingsniveau gerelateerde persoonlijkheidsdiagnostiek. In R.E. Abraham, E. Gans en J.H. Glasbergen (redactie) (1995): Klinische psychotherapie, de stand van zaken, pp37-51. Boerhaave Commissie, Leiden.
R.E. Abraham (1997a): Het Ontwikkelingsprofiel, een psychodynamische diagnose van de persoonlijkheid.Van Gorcum, Assen.
R.E. Abraham (1997b): Het Ontwikkelingsprofiel, registratieprotocol.Van Gorcum, Assen.
T. Ingenhoven (1997): Het Ontwikkelingsprofiel in de praktijk van de klinische psychotherapie: van kernprobleem naar behandelproces. VWPG-Nieuwsbrief, decembernummer, pp. 13-21.
T.J.M. Ingenhoven en R.E. Abraham (1998): Van Symbiose naar Verbondenheid. Het Ontwikkelingsprofiel in groepsdynamisch perspectief. Groepspsychotherapie. 32, pp 85-104.
R.E. Abraham (1998): De bruikbaarheid van het klinisch interview voor persoonlijkheidsdiagnostiek. In: Persoonlijkheid en persoonlijkheidsstoornissen, pp 85-95, Boerhaave Commissie, Leiden.
T. Ingenhoven (1998): Het Ontwikkelingsprofiel. In: Persoonlijkheid en persoonlijkheidsstoornissen, pp 133-141, Boerhaave Commissie, Leiden.
R.E. Abraham (2000): Persoonlijkheidsdiagnostiek voor integratieve psychotherapie. Het Ontwikkelingsprofiel. In: W. Trijsburg, S.Colijn, E. Collumbien en G. Lietaer (redactie): Handboek Integratieve Psychotherapie (losbladig, blz IV 3.1-1 t/m IV 3.1-28). Elsevier/De Tijdstroom, Maarsen, 1998.

T.J.M. Ingenhoven, R.E. Abraham en J. Hartman (2000): Persoonlijkheidsstoornissen. In: C. Janzing, A van den Berg en F. Kruisdijk (redactie): Handboek voor milieutherapie. Theorie en praktijk van de klinische psychotherapie (Hoofdstuk 3, blz 30 t/m 55). Van Gorcum.
H. Van, I. van Foeken, T. Ingenhoven, G.W. Tremonti, I. Pieper-de Vries, J. de Groot, A. van ‘t Spijker, Ph.Spinhoven en R. Abraham (geaccepteerd voor publicatie): The Developmental Profile. Journal of Personality Disorders.
R.E.Abraham, H.L. Van, I. van Foeken, I. Callewaert-Meijer (2001):
Tendencias contemporaneas en los diagnostocos personalidad. In: Aperturas Psicoanaliticas (maartnummer internetblad: www.aperturas.org)
R.E. Abraham (2001): Indicatie voor psychotherapie uitgaande van het deficitmodel. In R.E. Abraham en J. Graste (redactie): Psychotherapie vanuit het deficitmodel.(Hoofdstuk 2, blz. 11-23) Van Gorcum, Assen.
T.J.M. Ingenhoven (2001): Mogelijkheden en beperkingen van (dag)klinische psychotherapie bij patiënten met symbiotische persoonlijkheidsproblematiek. In R.E. Abraham en J. Graste (redactie): Psychotherapie vanuit het deficitmodel.(Hoofdstuk 11, blz. 115-124) Van Gorcum, Assen.
M. Rexwinkel, J. Fransen, R. Abraham en W. Roelofsen (2001): De toepassing van het Ontwikkelingsprofiel. Verslag van een met het Ontwikkelingsprofiel geïndiceerde en geëvalueerde psycho-analytische psychotherapie. Tijdschrift voor Psychoanalyse: 7 (2), 91-104
R. Abraham, H. Van, I. van Foeken, T. Ingenhoven, W. Tremonti, I. Pieper-de Vries, J. de Groot, A. van 't Spijker en Ph. Spinhoven (2001): the Developmental Profile. Journal of Personality Disorders:15
Q. van Dam en R. Abraham (2003): Indicatiestelling voor psychoanalyse en het Ontwikkelingsprofiel.Tijdschrift voor Psychoanalyse: 9 (4), 192-207
R.Abraham en Q. van Dam (2004): The Developmental Profile: Its use in establishing indications for psychoanalytic treatment. Bulletin of the Menninger Clinic: 68 (2), 115-135
R.E. Abraham (redactie, 2005): Het Ontwikkelingsprofiel in de praktijk, Koninklijke van Gorcum, Assen, 4e geheel herziene editie.
R.E. Abraham (redactie, 2005): Het Ontwikkelingsprofiel/Registratieprotocol, Koninklijke van Gorcum, Assen, 3e geheel herziene herdruk.